زماني كه ژول ورن 20 هزار فرسنگ زير دريا را مي‌نوشت هرگز تصور نمي‌كرد كه اين تخيل‌پردازي او زماني به حقيقت بپيوندد اما بعد از گذشت سال‌ها اين روياي نويسنده فرانسوي در قالب يك هتل زير آب تجسم يافته است. هتل هیدروپلیس يكي از بزرگ‌ترين پروژه‌هاي ساختماني معاصر جهان است كه بيش از 260 هكتار را دربر‌مي‌گيرد يعني اندازه‌اي معادل هايدپارك لندن.

توسعه صنعتي و مصرف انواع سوخت‌هاي فسيلي باعث افزايش شديد گازهاي گلخانه‌اي مانند دي‌‌اكسيدكربن (CO2) در جو شد كه اين امر باعث بروز پديده گلخانه‌اي و گرم شدن تدريجي اقليم كلي كره زمين شده است. اثرات تغييرات اقليم جهاني به‌نوبه خود اقليم‌هاي منطقه‌اي جوامع بزرگ انساني يعني شهرها را تحت‌تاثير قرار مي‌دهند.
اين تاثيرات به‌ويژه در شهرهاي داخل خشكي‌ها از جمله تهران به‌صورت كاهش بارش‌هاي جوي و بالا رفتن فراواني فرآيند خشكسالي مي‌شود و به‌طور خاص فضاي سبز و پوشش گياهي را تحت‌تاثير منفي قرار مي‌دهد. شهر تهران با حدود 665 كيلومتر مربع مساحت و 7.5 ميليون نفر جمعيت در كوهپايه جنوب كوه‌هاي البرز مركزي قرار گرفته كه به‌طور كلي داراي آب‌و‌هواي گرم و خشك است.
ميزان توليد آب شهر تهران در سال 1385 برابر با 1075 ميليون مترمكعب بوده كه سهم منابع آب سطحي (سدهاي كرج، لار، لتيان و طالقان) 745 ميليون مترمكعب و منابع آب زيرزميني 330.8 ميليون مترمكعب است. وسعت فضاي سبز درون‌شهري شهر تهران با احتساب پارك‌هاي جنگلي واقع در سطح شهر تهران حدود 13873 هكتار است.
سرانه فضاي سبز تهران 12 مترمربع است كه براساس طرح جامع بايد به 15 تا 25 مترمربع افزايش يابد. براساس فاز اول كمربند سبز شهر تهران 30 هزار هكتار فضاي سبز ايجاد شد و در فاز دوم كه برنامه‌اي 10 ساله است، 50 هزار هكتار فضاي سبز در تهران ايجاد مي‌شود. آب موردنياز براي فضاي سبز شهرداري در حال حاضر براي 27 كيلومترمربع كل فضاي سبز حدود 269 ميليون مترمكعب است كه در سال 1400 اين نياز حدود 380 ميليون مترمكعب برآورد مي‌شود. براساس يك مطالعه اقيلم‌شناسي اقليم تهران طي دوره 47 ساله گذشته گرم‌تر شده است. اولين نتيجه گرم‌تر شدن اقليم تهران، افزايش نياز آبي گياهان و فضاي سبز شهري است. از طرفي اثرات تغيير اقليم روي منابع آب به‌صورت تغييرات در ذخيره آب در خاك، آبخوان‌‌ها و همچنين تغيير در مقدار و توزيع زماني رواناب مسيل‌ها و رودخانه‌ها و كاهش 40 تا 70 درصدي ميزان رواناب‌ها و جابه‌جايي فصلي آنهاست. با اين ترتيب به‌نظر مي‌رسد به‌رغم اينكه حفظ فضاي سبز موجود در آينده نزديك به منابع آبي بيشتري نيازمند خواهد بود بلكه گسترش فضاي سبز فعلي شهر تهران نيز براي دستيابي به استانداردهاي جهاني سرانه فضاي سبز شهري موجب افزايش پوشش گياهي موجود مي‌شود كه خود به‌معني افزايش نياز به منابع است بنابراين با توجه به اينكه اين موضوع خود با بروز پديده تغييرات آب‌و‌‌هوايي در شهر تهران همراه شده است، از اين‌رو لازم است راهبردهاي مديريت فضاي سبز شهري در تهران به‌گونه‌اي تغيير كند كه با تحولاتي كه رخ داده و روند آن در آينده در حال تشديد است، سازگار و اهداف درازمدت مديريت شهري در طراحي، ايجاد و نگهداشت فضاي سبز تامين شود. مهم‌ترين راهبرد مديريتي در اين زمينه، بهره‌گيري از گياهاني است كه نسبت به اقليم گرم‌تر، مقاوم‌تر بوده و به آب كمتري نياز داشته باشند.
ايجاد تغييرات مناسب در بستر رشد فضاي سبز شهري نيز با كاهش تبخير سطحي از خاك، از هدرروي منابع آب جلوگيري مي‌كند. يكي از راهكارهاي مناسب در اين زمينه، افزايش مقدار موادآلي خاك است. مديريت آب، سومين عامل كليدي مديريت فضاي سبز شهري در مواجهه با تغيير اقليم است.
بنابراين جهت پايداري منابع آب شهري طرح‌هايي مانند مهار و ذخيره‌سازي آب‌هاي طبيعي و نزولات جوي، احياي قنوات در سطح شهر و بهينه كردن استحصال آب از اين طريق، توسعه روش‌هاي آبياري تحت‌فشار، استفاده از پساب شهري و فاضلاب تصفيه‌شده در آبياري، بازچرخاني و استفاده مجدد از فاضلاب ساختمان‌ها و اماكن شهري فاقد سيستم تصفيه فاضلاب به‌عنوان راهكارهاي مديريتي در بخش منابع آب برنامه‌ريزي شده است. از آنجا كه شهرها نقش عمده‌اي در ايجاد مشكل تغييرات اقليمي داشته‌اند لذا در سومين اجلاس جهاني C40 كه در آوريل 2009 (38-31 ارديبهشت 1388) در شهر سئول با عنوان نتايج اقدامات كلانشهرها در اجلاس‌هاي گذشته با 80 عضو برگزار شد.
هيات اعزامي شهرداري تهران نيز مانند ديگر كلانشهرهاي جهان با دعوت رسمي از سوي مسئولان برگزاري اجلاس شركت كرده و ضمن ارائه دستاوردهاي شهر تهران درخواست عضويت تهران را ارائه كردند كه مقدمات پيوستن شهر تهران به مجمع فوق‌الذكر در حال انجام است.

همزمان با برگزاري اجلاس كپنهاگ كه در آن نمايندگان 192 كشور پيرامون تغييرات اقليمي و راهكارهاي سازگاري و كاهش آن به بحث و گفت‌وگو مي‌پردازند، روزنامه تهران‌امروز از چند تن از مسئولان شهري و محيط‌زيست دعوت به عمل آورد تا با حضور مسئولان روزنامه گپ و گفتي حول محور محيط‌زيست تهران كه از ديدگاه مديران و برنامه‌ريزان شهري مهم‌ترين چالش اين كلانشهر محسوب مي‌شود داشته باشند.
اين مسئولان، مسائل مختلفي را در مورد محيط‌زيست پايتخت مطرح كردند كه گوياي بحراني بودن آن است و پيش‌بيني مي‌شود ابعاد وسيع‌تري پيدا كند. محمد هادي حيدرزاده، مشاور شهردار تهران در امور محيط‌زيست و رئيس ستاد محيط‌زيست شهرداري، وحيد نوروزي، مديرعامل ستاد معاينه فني شهرداري و يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران سه مسئول مدعو در اين جلسه، از برخي واقعيت‌هاي پنهان در اين زمينه سخن گفته و ادامه روند آلودگي را نگران‌كننده خواندند. صحبت‌هاي اين مسئولان را به صورت جداگانه مي‌خوانيد.

حيدرزاده: كودكان سرطاني تهران شائبه سياسي نيست
محمدهادي حيدرزاده، مشاور شهردار تهران در امور محيط‌زيست با انتقاد از رويكرد انفعالي برنامه‌ريزان و مديران كشور در مورد محيط‌زيست مي‌گويد در حالي‌كه محيط‌زيست موضوع اول دنياست مديران و مسئولان كشورها مهم‌ترين محور برنامه‌هاي خود را به آن اختصاص مي‌دهند اين موضوع در ايران اولويت نداشته و ما هيچ يك از دولت‌ها را نمي‌بينيم كه در مورد آن برنامه‌ريزي يا حتي حرف بزنند. محيط‌زيست در حاشيه قرار گرفته و هر كسي كه در مورد آن صحبت مي‌كند، مي‌گويند شائبه سياسي است و با سياسي خواندن آن رفع تكليف مي‌كنند. در حالي‌كه مسئولان كشورهاي توسعه يافته براساس برنامه‌هاي زيست‌محيطي خود راي مي‌آورند و كارآمدي اين برنامه‌ها تعيين مي‌كند كه راي بياورد يا نه. او مي‌افزايد: آلودگي هوا بزرگ‌ترين معضل تهران است و همه به عوارض آن از نظر سلامت آگاهند ولي وقتي شهرداري از آن حرف مي‌زند، مي‌گويند دارد سياسي‌كاري مي‌كند. هر روز تعداد كودكان سرطاني در شهر زياد مي‌شود و آمارها نشان مي‌دهند تهران اولين شهر از نظر تعداد كودكان سرطاني است.
بنابراين اگر افزايش تعداد كودكان سرطاني كه معلول توسعه به هر قيمتي در پايتخت است، شائبه سياسي است مي‌توان گفت آلودگي هوا كه هر روز بعد پيچيده‌تري به خود مي‌گيرد هم شائبه سياسي است.
مشاور شهردار تهران در امور محيط‌زيست معتقد است: ما هنوز تكليف‌مان را با توسعه مشخص نكرده‌ايم و فكر مي‌كنيم براي توسعه بايد محيط‌زيست را تخريب كرد.
دركشور توسعه به هر قيمتي پي گرفته مي‌شود و مديران و برنامه‌ريزان حركت‌هايي انجام داده و مي‌دهند كه امروزه ما به صورت ازدياد ابتلاي سرطان شاهد آن هستيم و كاش مسئولان كشور به جاي كمك‌هاي ميليوني به كودكان سرطاني،‌ آلودگي هوا را كنترل مي‌كردند و از زياده‌خواهي‌هاي خود مي‌كاستند. زياده‌خواهي‌هايي كه شهر را به مرز بحران رسانده و امروز معضل آلودگي هوا از كنترل خارج نشده است به گونه‌اي كه هيچ برنامه‌اي براي حل آن كارساز نيست.
حيدرزاده در رابطه با بحراني بودن وضعيت آلودگي هوا به موضوع استقرار صنايع در حريم شهر اشاره مي‌كند و مي‌گويد: استقرار صنايع در اطراف تهران بيشترين تاثير سوء را در افزايش آلودگي هوا داشته و معلوم نيست با لغو ممنوعيت استقرار صنايع در 120 كيلومتري پايتخت از سوي دولت چه اتفاقي براي شهر كه تاوان بي‌توجهي و سهل‌انگاري مسئولان را كودكانش مي‌دهند، بيفتد، هر چند بعيد نيست با اين اقدام در وسط ميدان ونك كارخانه بزنند.
او ادامه مي‌دهد: وضعيت آلودگي هوا به‌گونه‌اي شده كه ديگر شهر قدرت پالايندگي خود را از دست داده و برخلاف اينكه در سال‌هاي گذشته فقط در پاييز و زمستان با مشكل آلودگي هوا مواجه بوديم در شش ماه اول امسال 32 روز هوا در وضعيت ناسالم قرار داشته و اين در حالي است كه براساس استانداردهاي سلامتي فقط يك روز در طول سال مي‌تواند در شرايط ناسالم قرار داشته باشد.
از سوي ديگر بخشي كه مطرح است، اين است كه اين موضوع به شهروندان اطلاع‌رساني نمي‌شود و همين موضوع به بروز يا شدت بيماري‌ها مي‌انجامد كه به‌نظرم بي‌انصافي در حق مردم است. چون مردم بايد نسبت به وضعيت آلودگي هوا كه همه ساله درصد قابل توجهي از پايتخت‌نشينان را به كام مرگ مي‌كشاند آگاه شوند و بدانند شهر از نظر آلودگي هوا چه وضعيتي دارد و چه كارهايي براي كاهش آن صورت مي‌گيرد.

رشيدي: نه قانون داريم نه برنامه
يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران در مورد چالش بزرگ پايتخت مي‌گويد: وضعيت آلودگي هوا بحراني است و متوليان كاهش آلودگي هوا در سازمان حفاظت محيط‌زيست ادعا مي‌كنند كه برنامه جامع دارند و براساس آن حركت مي‌كنند در حالي‌كه اين برنامه جامعي كه آقايان از آن حرف مي‌زنند يك مصوبه دوصفحه‌اي است كه به بيان كليات پرداخته و عملا مفهومي ندارد و به جرات مي‌گويم ما اصلا برنامه جامع نداريم و اگر برنامه شهرهاي دنيا را نگاه كنيم متوجه اين تفاوت مي‌شويم.
به‌عنوان نمونه برنامه جامع لندن يك كتاب 500 صفحه‌اي است كه در آن همه موارد ريز‌به‌ريز آمده و مدير اجرايي يك برنامه كامل را در اختيار دارد و براساس آن حركت مي‌كند. در زمينه اجرا هم هر طرحي كه مي‌خواهد اجرا شود، گزارشي تهيه مي‌كنند كه هزينه‌هاي آن برسلامت شهروندان را برآورد مي‌كند و چنان‌كه اين هزينه‌ها بالا باشند طرح را به اجرا در نمي‌آورند. او مي‌افزايد: اگر تهران برنامه جامع داشت وضعيت به اين صورت درنمي‌آمد. مديران هيچ راهبرد و استراتژي در مورد آلودگي هوا ندارند و جلساتي هم كه در كميته اضطرار هوا برگزار مي‌شود هيچ خروجي ندارد و متوليان آلودگي هوا اگر يك بند از كارهايي كه تصويب شده را اجرا كرده‌اند، بگويند. كميته اضطرار آلودگي هوا هفت محور دارد كه همگي فراموش شده‌اند و در چنين شرايطي چگونه مي‌توان شهر را از اين معضل نجات داد.
رشيدي پيش‌بيني مي‌كند، آلودگي هوا در روزهاي آينده ابعاد وسيعي از زندگي شهروندان را تحت‌تاثير سوءقرار خواهد داد و ما با يك بحران مواجه خواهيم بود. بحراني كه افزايش بيماران سرطاني يكي از پيامدهاي آن است.

نوروزي: براي 10هزار شاغل يك نسل را از بين مي‌برند
وحيد نوروزي، مديرعامل معاينه فني شهرداري تهران همسو با رشيدي وحيدر‌زاده از رويكرد متوليان محيط‌زيست انتقاد كرده و مي‌گويد: برنامه جامع كاهش آلودگي هوا شكست خورده و اگر محور اين برنامه را موشكافي كنيم، مي‌بينيم كه هيچ كدام اجرايي نشده‌اند و اين موضوع را چندين بار مطرح كرده‌ايم اما مسئولان همچنان نسبت به آن بي‌توجهند.
او مي‌افزايد: مديران كشور به موضوع معاهدات بين‌المللي با ديد منفي نگاه مي‌كنند و فكر مي‌كنند معاهدات سياسي‌كاري است و به‌گونه‌اي دچار توهم توطئه شده‌اند. چون زمين دارد نابود مي‌شود و ما بخشي از زمين هستيم و واقعيت در اين رابطه اين است كه هر كس كه آلودگي ايجاد كند، بايد براي آن هزينه كند.
از ديدگاه نوروزي، خودروها با احتراق ناقص بزرگ‌ترين تهديد را براي پايتخت از نظر آلودگي هوا به وجود آورده‌اند و آمار و ارقام هم بر اين موضوع صحه مي‌گذارند چون براساس آمار بالاي 80 درصد آلودگي هوا از تردد خودروها و موتورسيكلت‌ها نشات مي‌گيرد و شركت خودروسازي كه به دليل نفع شخصي به استانداردها توجهي ندارد و به خاطر كاهش هزينه‌هاي توليد، مسائل ايمني را رعايت نمي‌كند بايد بداند كه مسئول مرگ و بيماري شهروندان است. چراكه بر اساس آمار و ارقام درصد قابل توجهي از شهروندان بر اثر بيماري قلبي و تنفسي جان خود را از دست مي‌دهند.

افسران پليس و كارشناسان تصادفات موظف شدند از اين به بعد سهم كارخانه‌هاي خودروساز از خسارت وارده را در كروكي تصادف، تعيين و به مراجع قضايي اعلام كنند. آمارهاي كارشناسان راهنمايي و رانندگي نشان مي‌دهد كه 13 درصد از تصادفات به دليل نواقص فني خودروها به‌وقوع مي‌پيوندد...

من فكر مي‌كنم نيروهاي متخصصي كه‌ براساس تعهدات قانوني بايد به مناطق محروم بروند، ماندگاري كمتري دارند و اين موضوع از مهم‌ترين چالش‌هاي 30 سال اخير وزارت بهداشت است. در واقع وزارت بهداشت يك تلقي عام از استعدادهاي درخشان و نخبگان كشور دارد؛ تمام افرادي كه در رشته‌هاي علوم پزشكي به‌ويژه در مقاطع دكترا در دانشگاه‌ها پذيرفته مي‌شوند از افراد نخبه و برتر هستند.
ما نگاهي كمي به بحث استعدادهاي درخشان نداريم اما با ملاك‌هاي آيين‌نامه‌اي استعدادهاي درخشان بسته به عملكرد آنها در رقابت‌هاي سراسري شناسايي مي‌شوند. هر چند تسهيلاتي كه در اختيار استعدادهاي درخشان قرار مي‌گيرد به دو گروه عمده تقسيم مي‌شود كه يكي از آنها فراهم‌آوري امكان ادامه تحصيل و رفع موانع آن است. چرا كه تحصيل در مراتب بالاتر از محدوديت‌هايي برخوردار است كه به‌عنوان مثال در مقطع كارشناسي‌ارشد فقط 10درصد دانشجويان شركت‌كننده قبول مي‌شوند و اين ميزان در مقطع دكترا كمتر است. البته من فكر مي‌كنم علت اين موضوع رقابت فشرده است، چون افراد نخبه ممكن است نتوانند، وارد اين رقابت‌ها شوند كه خوشبختانه موانع امتحان به مقاطع بالاتر براي آنها برداشته شده است. ارائه ايده‌هاي آموزشي و پژوهشي استعدادهاي درخشان از ديگر تسهيلات وزارت بهداشت براي اين افراد است و يكي از اهداف اصلي مراكز مطالعات و توسعه آموزش در كشور ايجاد شرايط براي جمع‌آوري نظرات دانشجويان است كه اين مراكز بايد تقويت شود. از طرف ديگر نهاد پژوهش‌هاي دانشجويي از اهميت بالايي برخوردار است كه تلاش مي‌شود با تقويت پژوهش‌هاي دانشجويي شرايط براي شركت دانشجويان نخبه در طرح‌هاي تحقيقاتي كه مبتكر آنها استادان‌شان هستند، فراهم شود. البته پزشكي عمومي دوره‌اي است كه تحولات آن در تمام شئون پزشكي تاثيرگذار است اما متاسفانه دوره آموزشي پايه علوم پزشكي طي چندسال گذشته تغييرات زيادي نداشته است كه در حال حاضر در چهار بخش علوم پايه پزشكي، فيزيوپاتولوژي، كارورزي و علوم باليني استوار است و دو مرحله آزمون و جامع براي آن پيش‌بيني شده است. تغييراتي كه در اين دوره آموزش عمومي انجام شده است، پياده‌سازي سند استانداردهاي دوره پزشكي عمومي است كه در طي اين سند موضوعاتي مطرح شده و بايد بر اساس آن تغييرات اتفاقاتي بيفتد. يكي از بخش‌هايي كه مورد بازنگري است، موضوع‌هاي مرتبط با علوم باليني است كه در 18 بند مورد بازنگري قرار گرفته شده است و به دانشگاه‌هاي علوم پزشكي نيز ابلاغ شده است كه اين موضوع مي‌تواند، موجب ايجاد حداقل توانمندي‌هاي مورد انتظار از دانشجويان شود.

حمله آلودگي هوا به انسان
در تحقيقي درباره 19664 شيرخوار كه در سال‌هاي بين 1989 تا 2000 فوت كرده‌اند، ميزان آلودگي هوا در دو هفته، يك ماه، دو ماه و شش ماه پيش از مرگ‌شان بررسي و مشخص شد كه خطر مرگ‌‌ومير ناشي از بيماري تنفسي در شيرخواران 7 تا 12 ماهه‌اي كه در معرض سطح بالايي از آلودگي ناشي از ذرات ريز و معلق قرار دارند دو برابر بيشتر است اما اين همه ماجراي آلودگي هوا نيست. آلودگي هوا باعث ايجاد واکنش‌هايي در مغز، تحريک غشاي مخاطي دستگاه تنفس، افزايش مقاومت ريه به جريان هوا، درد در ناحيه سينه، گاهي ريزش خون از بيني، اثر بر سيستم گوارش، تحريک چشم، تنگي نفس، افزايش ضربان قلب، افزايش سرعت حرکات تنفسي، توسعه بيماري‌هاي مزمن ريوي به‌خصوص برونشيت، سرفه و کاهش ظرفيت تنفسي مي‌شود. همچنين خون افرادي که در معرض آلودگي هوا هستند از رشد برخي از گلبول‌هاي سفيد خون جلوگيري مي‌کند که در نتيجه سيستم دفاعي بدن کاهش مي‌يابد.
منابع دردسرزا براي بشر
سالانه سه میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند که ۹۰ درصد آنان در کشورهای توسعه یافته هستند. در بعضی از کشورها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست می‌دهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است اما سوال اساسي اينجاست كه منابع آلودگي چيست؟ به عقيده كارشناسان منابع طبیعی، آلودگي شامل فعالیت‌های آتشفشان‌ها و آتش‌سوزی جنگل‌ها، گرد و غبار طبیعی، دود و مونواکسیدکربن ناشی از آتش‌سوزی‌ها، گاز رادون ناشی از کانی‌های زمین و درختان کاج که ترکیبات آلی را از خود متصاعد می‌کنند، مي‌شود. از سوي ديگر منابع مصنوعی يعني وسایل نقلیه موتوری مشکلی اساسی هستند که دی‌اکسید نیتروژن که مهم‌ترین آلوده‌کننده هواست را تولید می‌کنند. سایر منابع مصنوعی آلوده‌کننده هوا عبارتند زغال‌سنگ‌سوزها، صنایع مختلف آلودگی‌های ناشی از سوزاندن بقایای کشاورزی و... هستند كه بايد بشر براي خاموشي آنها اقدامات اساسي انجام دهد.
ميليون‌ها شهروند در معرض آلودگي هوا
دولت اصلي‌ترين نهاد مسئول كنترل و رسيدگي به وضعيت آلودگي هواست كه در برنامه‌هاي توسعه نيز به آنها اشاره شده است. از ساليان گذشته و با توجه به فرارسيدن فصول سرد به‌خصوص در ماه‌هاي آذر و دي بحث وارونگي هوا و پايداري آن مطرح مي‌شود كه در اين شرايط هوا از وضعيت استاندارد خارج مي‌شود. البته وقوع شرايط پايداري هوا طبيعي است اما بايد به فكر كاهش آلاينده‌ها بود. درست است كه آلودگي هوا مانند زلزله تلفات آني ندارد اما همين امر تاثير زيادي بر سلامت شهروندان خواهد گذاشت. واقعيت اين است كه ميزان گوگرد موجود در سوخت خودروهاي ما بيشتر از مقدار موجود گوگرد در سوخت مورد استفاده كشورهايي مانند هند و بنگلادش است. ميزان بهسوزي بنزين هم خوب نيست. اگر قرار باشد از سال آينده خودروها با استاندارد يورو 3 توليد شوند، كيفيت سوخت فعلي تاثيري در كاهش آلودگي هوا نخواهد داشت.
چهار ميليون خودرو در تهران
توسعه خطوط حمل‌ونقل عمومي ‌همچون مترو و اتوبوس و گازسوز كردن خودروها تاثير به‌سزايي در كاهش آلودگي هواي تهران خواهد داشت. به همين منظور طي سال‌هاي اخير در كنار افزايش تعداد خودروهاي گازسوز، شهرداري تاكيد بسياري بر افزايش خطوط مترو و همچنين استفاده از اتوبوس‌هاي تندرو جهت انتقال شهروندان در سطح شهر دارد. براساس آخرين آمارهاي ارائه شده، نزديك به چهار ميليون خودرو در تهران كه اكثرا از سوخت بنزين و گازوئيل استفاده مي‌كنند در حال ترددند كه البته در تقابل با خودروهاي تاكسي و شخصي گازسوز، بازهم رقم قابل‌توجهي‌است كه به‌سادگي نمي‌توان از كنار آن گذشت. جالب است بدانيد كه در شهر برلين آلمان هم همين تعداد خودرو وجود دارد اما نه خبري از ترافيك است نه آلودگي هوا. شايد تفاوت در نوع استفاده از اين خودروها از جانب شهروندان باشد زيرا شهروندان تهراني حتي براي خريدن چند كيلو ميوه از سر خيابان هم ترجيح مي‌دهند از خودروي شخصي استفاده كنند.