کد خبر: 133491
تاریخ خبر: ﺳﻪشنبه, 18 تیر 1392
كارشناسان در گفت‌وگو با تهران امروز بر تقويت تيم مذاكره‌كننده هسته‌اي تاكيد كردند
نگاه‌هاي دوگانه به فصل جديد پرونده هسته‌اي
روحاني از اتخاذ تدابير تازه در عملياتي كردن فضاي مذاكره سخن گفته و عنوان كرده كه بايد گفت‌وگوهاي مستقيم را مبنا قرار داد. وي همچنين در جريان مناظرات انتخاباتي وعده داده بود كه بايد سطح مذاكرات از مديركل به وزرا و روساي جمهور ارتقا يابد

مريم سالاري

تهران امروز



پرونده هسته‌اي ايران در جريان رقابت‌هاي انتخابات رياست‌جمهوري از چنان اهميتي برخوردار شد كه نوع موضع‌گيري هسته‌اي كانديداها به شكل‌گيري طيف‌هاي مختلف مخالف و موافق گفتمان سازش و مقاومت منتهي شد. از اين رو با روي كار آمدن دولت جديد،‌ روايت و تحليل‌هاي مختلفي از آينده مذاكرات و رويارويي ايران با غرب بر سر موضوع هسته‌اي در محافل و نهادهاي اطلاعاتي داخلي و خارجي منتشر شد. در عرصه داخلي انتخاب روحاني به عنوان يكي از منتقدين سياست‌هاي هسته‌اي فعلي كشور به اين باور دامن زد كه روند مذاكرات هسته اي، دگرگون و دور جديد اعتمادسازي آغاز خواهد شد. در فضاي بين‌المللي نيز روايت‌هاي دوگانه‌اي درباره نحوه مواجهه روحاني با پرونده هسته‌اي شكل‌گرفت. اين گزارش با مروري بر تحليل و ارزيابي رسمي و غيررسمي دولت‌ها و دستگاه‌هاي اطلاعاتي در هر دو حوزه داخلي و بين‌المللي به احتمالاتي مي‌پردازد كه با روي كار آمدن دولت تدبير و اميد در پرونده هسته‌اي كشورمان رخ خواهد داد. در همين رابطه يكي از منابع آگاه درعرصه سياست خارجي در گفت‌وگو با تهران امروز ضمن انتقاد از جهت‌گيري‌هاي سياست خارجي دولت احمدي‌نژاد معتقد است كه فاصله شكل‌گرفته ميان ايران و ساير كشورها كل موضوع هسته‌اي را تحت‌الشعاع قرار داد و دليل مهمي براي اجراي سناريوي تحريم‌هاي گسترده عليه ايران شد. وي با بيان اينكه چهره جمهوري اسلامي طي 8سال گذشته مخدوش شده است افزود: بايد روند آشتي‌جويانه با دنيا را با اقدامات تبليغاتي آغاز كنيم و ديگر آنكه حتما يك اراده سياسي در رابطه با مسئله هسته‌اي ايجاد كرده و تصميم واحدي بگيريم كه مي‌خواهيم دقيقا با دنيا چكار كنيم.



دو تفسير از راي مردم

پس از برگزاري انتخابات، در رسانه‌ها و افكار عمومي داخلي مواضع دوگانه تند و ميانه رويي درباره نقش آفريني هسته‌اي دولت تدبير و اميد، شكل‌گرفت. يك نگاه، نتيجه نهايي انتخابات رياست‌جمهوري را واكنشي اعتراضي به تصميمات هسته‌اي تيم مذاكره‌كننده دانسته كه منجر به تحريم‌هاي بي‌سابقه عليه ايران شد.

به گمان اين گروه، مواضع شتاب زده و تهاجمي دولت با كشورهاي جهان، روند پرونده هسته‌اي را از شوراي حكام آژانس بين‌المللي انرژي هسته‌اي خارج و شوراي امنيت سازمان ملل و گروه 1+5 را به مهم‌ترين بازيگران اين پرونده تبديل كرد. حاميان اين اعتقاد، انتخاب روحاني را به تحول در پرونده هسته‌اي گره زدند. آنها بر اين باورند كه روحاني معتقد به همسويي و هماهنگي در همه عرصه‌هاي كشور بوده و تاكيد دارد كه نبايد پيشرفت در يك عرصه موجب نارسايي در عرصه‌هاي ديگر شود.

سوي ديگر، نگاه ميانه روهاي داخلي است كه با پذيرش اصل گفتمان مقاومت در حوزه هسته اي، معتقدند كه جهت‌گيري‌هاي تند رئيس كنوني دولت به مشكلات ناخواسته ايران در عرصه بين‌الملل منجر شد و شتاب غربي‌ها در استفاده ازابزارهاي قهري را بيشتر كرد. در حقيقت اين گروه معتقدند كه ادبيات آشتي‌جويانه روحاني با غرب به تنهايي براي بازشدن گره‌هاي پرونده هسته‌اي كفايت خواهد كرد تا بار ديگر ميز مذاكرات با بيانيه‌هاي بي‌سرانجام دو طرف برچيده نشود.



روايت دوگانه غرب از مواضع هسته‌اي دولت جديد

كشورها و نهادهاي اطلاعاتي غرب نيز در واكنش به انتخاب روحاني مواضع دوگانه‌اي در پيش گرفتند. از يكسو، دولت‌هاي غربي در موضعي رسمي از نتيجه انتخابات ايران ابراز رضايت كرده و بر اين باور بودند كه چارچوب سياست خارجي جمهوري اسلامي با روي كار آمدن روحاني بازتعريف شده و رويه هسته‌اي ايران در چالش با غرب تغييرات اساسي خواهد كرد. به اين ترتيب در ساعات نخست انتشار خبر انتخاب روحاني در انتخابات ايران،‌ كاخ سفيد بلافاصله با صدور بيانيه‌اي با اشاره به اينكه به انتخاب مردم ايران احترام مي‌گذارد، از حسن روحاني خواست تا از فرصت موجود براي فراهم كردن آينده‌اي بهتر براي مردم ايران استفاده كند. انگليس و فرانسه هم از روحاني خواستند تا از فرصت موجود براي حل موضوعات مورد مناقشه ايران و غرب بهره ببرد. در همين راستا رئيس شوراي ملي آمريكا گفت كه روحاني شايد رويكرد آشتي‌جويانه با غرب را دنبال كند. به اعتقاد وي،‌ شرايط كنوني ايران مشابه سال 1988 است كه ايران در آستانه اعلام آتش بس در جنگ عراق قرار داشت.

اكنون نيز مي‌توان گفت روحاني در شرايط مشابهي قرار دارد و اين بار به جاي آتش بس، موضوع تعامل با غرب است. همچنين واشنگتن‌پست آمريكا، به سابقه روحاني در موضوعات هسته‌اي اشاره داشته و عنوان كرد كه وي ضمن حمايت از حقوق هسته‌اي ايران نيم نگاهي نيز به مصالحه، ديپلماسي و همكاري دارد كه همگي نشانه‌هاي مثبتي جهت كاهش تنش‌ها به شمار مي‌رود. دنيس راس كه چندي پيش به عنوان دستيار ويژه اوباما و مشاور ارشد وزير خارجه آمريكا با تمركز بر موضوع ايران، فعاليت مي‌كرد، راي مردم ايران به روحاني را در واقع پاسخي به تحريم‌ها دانسته و گفته كه غربي‌ها نبايد تا زماني كه ايران رسما رفتار خود را تغيير دهد،‌اقدام به لغو

تحريم‌ها نمايند.



تاريخ، خود را تكرار نمي‌كند

اما ديدگاهي غيررسمي كه در فضاي رسانه‌اي غرب شكل‌گرفت، مخالف نگاه تغيير عمده جهت‌گيري‌هاي هسته‌اي ايران بود. نشريه آمريكايي فارين پالسي دو روز پس از انتخاب روحاني در واكنش به رضايتمندي كشورهاي غربي از تغيير احتمالي رويه هسته‌اي ايران، به بازي زيركانه روحاني در پرونده هسته‌اي ايران اشاره و نوشت كه زماني كه وي مسئول ارشد مذاكرات با غرب را عهده دار بود، هدف اصلي خود را جلوگيري از ارجاع پرونده هسته‌اي ايران به شوراي امنيت عنوان كرده بود. به اين ترتيب مذاكرات با روندي كند پيش مي‌رفت و در عين حال دانشمندان هسته‌اي ايران به پيشرفت‌هاي تكنولوژيكي در زمينه هسته‌اي ادامه مي‌دادند و اين استراتژي به نفع ايران تمامي شد. همچنين روزنامه آمريكايي «يو اس‌اي تودي» در مقاله‌اي با عنوان «رئيس‌جمهور ايران مصالحه نمي‌كند» به قلم ايلان برمن، معاون انديشكده «شوراي سياست خارجي آمريكا» نوشت كه رئيس‌جمهور منتخب ايران درصدد اعتماد‌سازي با غرب است اما درباره موضوعات كليدي تسليم نمي‌شود. اين رسانه آمريكايي در ادامه به شور و شوق غرب در واكنش به مواضع هسته‌اي روحاني اشاره داشته و نوشته كه وي در مورد برنامه هسته‌اي ايران، وعده اعتماد‌سازي با غرب و تعامل در مذاكرات فعالانه‌تر با آمريكا و اروپا را مطرح كرده و اين در حالي است كه تاريخ، خود را تكرار نمي‌كند و مصالحه‌اي در كار نخواهد بود. در همين رابطه نيز جمعي از نمايندگان كنگره ايالات متحده در نامه‌اي به باراك اوباما، رئيس‌جمهور اين كشور با اظهار اينكه رئيس دولت آينده ايران، از برنامه هسته‌اي جمهوري اسلامي ابراز حمايت كرده است، خواستار شدت گرفتن فشارها بر ايران شدند. 45 نماينده دموكرات و جمهوري‌خواه مجلس آمريكا در عين حال تاكيد كرده‌اند كه تحريم‌هاي مضاعف ديگري عليه ايران نيز از سوي اين كميته تاييد و به مجلس نمايندگان ارجاع شده‌ است.



چه تغييراتي در انتظار پرونده هسته‌اي است؟

اين ارزيابي‌ها در شرايطي مطرح است كه روحاني در نخستين مواضع هسته‌اي خود پس از انتخابات از شفاف‌سازي بيشتر درباره برنامه‌هاي هسته‌اي كشور سخن گفت تا بار ديگر اعتماد كشورهاي جهان را به دست آورد. به نظر مي‌رسد كه تلاش وي بيش از آنكه در راستاي دگرگون ساختن مسير برنامه‌هاي هسته‌اي كشور و چارچوب مذاكراتي باشد، (مسئله‌اي كه در اصل بر اساس تصميمات راهبردي نظام است و نه تحت‌اختيار قوه مجريه) معطوف به تغيير تاكتيك‌ها و احياي روابط بلوكه شده ايران و غرب است تا با تقويت مناسبات با غرب‌، پرونده هسته‌اي ايران را نيز دستخوش تغيير سازد.

در اين ميان البته روحاني از اتخاذ تدابير تازه در عملياتي كردن فضاي مذاكره سخن گفته و عنوان كرده كه بايد گفت‌وگوهاي مستقيم را مبنا قرار داد. وي همچنين در جريان مناظرات انتخاباتي وعده داده بود كه بايد سطح مذاكرات از مديركل به وزرا و روساي جمهور ارتقا يابد.

اخيرا هم علي اكبر صالحي،‌ وزير خارجه كشورمان از تشكيل گروهي ويژه براي بررسي و ارزيابي ادامه مذاكرات با گروه 1+5 خبر داده است كه به زعم منابع آگاه، نيروي قابل توجهي به اين گروه پيوسته است. به باور كارشناسان، روحاني ناگزير است كه توجه خود را معطوف به حل مسئله هسته‌اي كند.

آنچه واضح است آن است كه با توجه به مشكلات اقتصادي كه كشور،‌ درگير آن است، يكي از مشغله‌هاي مهم رئيس دولت بعدي، حل معضلات اقتصادي و معاش مردم است که در کنار این موضوع باید مسئله هسته‌ای را نیز به سرانجام مناسبی رساند.


پرینت